مربی باید دلسوز باشد و در عین حال چشم داشت هدایت نداشته باشد

بسم الله الرحمن الرحیم

لَعَلَّکَ بَاخِعٌ نَّفْسَکَ أَلَّا یَکُونُواْ مُؤْمِنِینَ(شعراء/3)

ترجمه آیه: نزدیک است که تو از اینکه [مشرکان ] ایمان نمى آورند، جان خود را تباه سازى.

1. " باخع" از ماده" بخع" (بر وزن بخش) به معنى هلاک کردن خویشتن از شدت غم و اندوه است. معناى آیه این است که: خداوند به پیامبرش می فرماید: از وضع تو چنین بر مى آید که مى خواهى خود را از غصه هلاک کنى که چرا به آیات این کتاب که بر تو نازل شده ایمان نمى آورند.

2. این آیه و آیه بعدی از یک حقیقت مهم خبر مى دهد و آن اینکه: خداوند انسان را مختار آفریده است، و هرچند وسائل هدایت را در اختیار انسان گذاشته و انبیاء الهی را برای هدایت آنها مبعوث کرده و انبیاء نهایت سعی خود را برای هدایت آنها انجام داده اند ولی معنی اختیار همین است که عده اى ایمان بیاورند، و عده اى ایمان نیاورند و چنین نیست که هر انسانی در معرض هدایت قرار بگیرد هدایت شود. اگر زمینه ى تأثیر نباشد، و یا خود انسان اراده اصلاح و هدایت نداشته باشد از بهترین کتاب و مربّى نیز نتیجه و اثرى به دست نمى آید. عدم هدایت آنها لزوما به دلیل کم کاری مبلغان دینی نیست.

3. این تعبیر نشان مى دهد که تا چه اندازه پیامبر اسلام ص نسبت به مردم دلسوز و در انجام رسالت خویش اصرار و پافشارى داشت، و از اینکه مى دید تشنه کامانى در کنار چشمه آب زلال قرآن و اسلام نشسته اند و باز از تشنگى فریاد مى کشند، ناراحت بود. ناراحت بود که چرا انسان عاقل با داشتن این همه چراغ روشن، باز از بیراهه مى رود و از پرتگاه های کفر و شرک و گناه سقوط می کند؟

4. چون حضرت محمد (ص) بسیار مایل بود که تمام مردم مسلمان شوند و عدم ایمان اینها، باعث حزن آن حضرت بود، معلوم می شود، امروز نیز این اعمال و کردار و رفتار نوع ما، باعث حزن حضرت رسالت و ائمه اطهار بالاخص حضرت بقیة اللَّه است.

5. تربیت انسان کار بسیار سختی است و یک مربی باید دلسوز باشد و در عین حال هیچ انتظار هم نداشته باشد که تلاشش حتما نتیجه خواهد داد. اگر پس از سالها تلاش نتیجه ای حاصل نشد نباید مایوس شود و از تلاشش دست بکشد.